Kısaca
- Ellerimizle temas ettiğimiz yüzeylerdeki mikroorganizmalar, yıkanmamış ellerle vücuda girebiliyor.
- Dünya Sağlık Örgütü doğru el hijyenini ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada temel adım olarak görüyor.
- Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, el hijyeninin doğru uygulanmasının önemini vurguluyor.
Gün içinde kapı kollarından telefonlara, toplu taşıma araçlarından ortak yüzeylere kadar birçok noktaya dokunuyoruz. Bu yüzeylerdeki mikroorganizmalar ellere geçtiğinde, yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunmak enfeksiyonların bulaşmasına yol açabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü, doğru el hijyeninin özellikle ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarının azaltılmasında en önemli adım olduğunu vurguluyor. Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva ise elleri ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl temizlediğimizin hastalıkların önlenmesinde büyük rol oynadığını belirtiyor. Seydaliyeva, el hijyeninin doğru uygulanıp uygulanmadığını ölçmeye yardımcı olacak beş soruluk bir test hazırladı.
Yıkama süresi ve basamakları
Seydaliyeva’ya göre eller sabunla en az 20 saniye ovalanmalı. Bilimsel çalışmalar, daha kısa yıkamanın mikroorganizmaları ve zararlı kimyasalları ellerden yeterince uzaklaştırmadığını gösteriyor. Doğru yıkama; elleri temiz akan suyla ıslatmak, sabunla köpürtmek, en az 20 saniye ovmak, temiz suyla durulamak ve tamamen kurulamak adımlarından oluşuyor. Yalnızca avuç içini sürtmek yeterli değil; el sırtları, parmak araları ve tırnak altları da ovalanmalı.
Kurutma da önemli. Islak ellerden mikroorganizmalar diğer yüzeylere daha kolay geçebildiği için ellerin tamamen kurulanması gerekiyor. Temiz havluyla mı, hava ile mi kurutmanın daha üstün olduğuna dair yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor.
Ne zaman yıkanmalı
Eller gözle temiz görünse de enfeksiyona yol açabilecek mikroorganizmalar taşıyabilir. Yemek hazırlamadan, yemekten önce ya da bir başkasını beslemeden veya emzirmeden önce; tuvalet kullanımından ya da dışkıyla temastan sonra; öksürme, hapşırma ya da burun temizlemesinden sonra ve eller görünür biçimde kirlendiğinde el yıkanmalı. Evde kusma ya da ishali olan birine bakmadan önce ve sonra, yara bakımından, hayvanlarla ya da hayvan atıklarıyla temastan sonra ve çöpe dokunduktan sonra da yıkamak önemli.
Su sıcaklığı
Etkili el yıkamak için çok sıcak su gerekmiyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, sıcak ve soğuk suyun ellerden benzer miktarda mikroorganizma uzaklaştırdığını belirtiyor. Önemli olan sabunla yeterince ovalamak, durulamak ve kurulamak. Çok sıcak su ciltte tahrişe, hatta yanıklara yol açabileceği için kişi ılık ya da soğuk suyu tercih edebilir.
El antiseptiği sınırları
Alkol bazlı el antiseptikleri yararlı, ancak sabun ve suyun her durumda yerini tutmuyor. Sabun ve su erişilebilir değilse ve eller görünür biçimde kirli değilse en az yüzde 60 alkol içeren bir antiseptik kullanılabilir. Ürün elin tüm yüzeylerine yayılmalı ve kuruyana kadar ovuşturulmalı. Eller kirliyse sabun ve su tercih edilmeli; özellikle norovirüs gibi bazı enfeksiyon etkenlerinin ellerden uzaklaştırılmasında sabun ve su, alkol bazlı antiseptiklerden daha etkili. Antiseptik, el yıkamanın güçlü bir alternatifi değil, uygun koşullarda başvurulabilecek bir seçenek olarak görülmeli.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
